ریچارد سوم اجرا نمی شود نویسنده: ماتئی ویسنی یک مترجم: اصغر نوری تهران - نشر نی - چاپ 4 - 1399تعداد صفحات: 115ماتئی ویسنی یک؛ نمایشنامه نویس، شاعر و روزنامه نگار رومانیایی ساکن فرانسه یکی از مهم ترین نمایشنامه نویسان حال حاضر جهان به شمار می رود و تا کنون موفق به جوایزی نظیر جایزۀ اتحادیۀ نویسندگان رومانیایی برای بهترین کتاب شعر گردیده است. او طی ده سال نمایشنامه های زیادی نوشت که چاپ و اجرای همۀ آنها در رومانی ممنوع شدند. ویسنی یک که طعم زهر دیکتاتوری را در زمانۀ حاکمیت نیکلای چائوشسکو در روماادامه مطلب

دکتر فاستوس نویسنده: کریستوفر مارلو مترجم: لطفعلی صورتگراصفهان - نشر فردا - چاپ 2 - 1392تعداد صفحات: 114تراژدی ده صحنه ای «دکتر فاستوس» اثر نمایشنامه نویس سدۀ شازدهم انگلستان کریستوفر مارلو شرح اشتهای سیری ناپذیر آدمی به قدرت طلبی و تلاش برای نفوذ در تمامی اسرار جهان است. فاستوس؛ دکتر علوم روح خود را در ازای بیست و چهار سال کامروایی به شیطان می فروشد و زمانی که مهلت به پایان می رسد اعوان شیطان او را با خود به دوزخ می برند. هر چند از نظر طرح و نقشه ریزی باید درام «ادوارد دوم» را شاهکار مارلو دانادامه مطلب

دشمن مردمنویسنده: آرتور میلر مترجم: فاطمه خسروی، غلامحسین دولت‌آبادیتهران - نشر افراز - چاپ ۱ - ۱۳۹۰تعداد صفحات: ۱۴۳آرتور میلر نمایشنامه "دشمن مردم" یکی از مهم‌ترین نمایشنامه‌های هنریک ایبسن را اقتباس کرده است. خود در دلیل این کار نوشته است: "ایبسن دارای ویژگی خاصی است که کمتر نویسنده‌ی جدی می‌تواند آن را نادیده بگیرد. او عصاره‌ی کاملی از توانایی، مقاومت و دارای اعتقادی تمام و کمال است که سعی بر این دارد اینها را بگوید و می‌خواهد تماشاگر نیز آن ها را بشنود. در سالهای اخیر اجراهایی که از آثار ایادامه مطلب

شب های روشن نویسنده: فیودور داستایوفسکی مترجم: سروش حبیبیتهران - نشر ماهی - چاپ ۹۵ - ۱۴۰۳تعداد صفحات: ۱۰۹شبهای روشن حکایت تنهایی آدمیست. ماجرای حرمانی است که انسانهای بی شماری همواره زهر آن را در جان خود یافته اند و تلخی اش را به تمامی چشیده اند. از آنجایی که نویسنده برای طرح داستان بلند خود دست بر موضوعی گذاشته که کهنگی بر نمی دارد و همواره مسئلۀ انسانهاست، این داستان نیز از رونق نیفتاده و پس از سالهای مدیدی که از آفرینش آن گذشته همواره جزو کتابهایی بوده است که در ممالک مختلف جهان بارها ترجمه ادامه مطلب

برگزیدهنویسنده: نیل سایمون مترجم: مهتاب صفدریتهران - نشر همگو - چاپ ۱ - ۱۴۰۳تعداد صفحات: ۹۵نیل سایمون در نمایشنامۀ «برگزیده» نگاهی کمیک به مفاهیم خدا، شیطان و مذاهب دارد و داستان خود را در یک خانوادۀ مرفه کارخانه دار طرح می ریزد. بسیاری از فنون ایجاد کمدی در درام را در این متن می توان به خوبی مشاهده کرد. در بطن ماجرا نیز تلمیح هایی به ماجراهای برخی پیامبران از قبیل ایوب صورت می گیرد. امتحان الهی، تم و موضوع اصلی و هستۀ مرکزی ماجراست که حول آن بقیۀ ماجراها شکل می گیرند. ترجمۀ مهتاب صفدری بر این ادامه مطلب

اتاق شمارۀ ۶نویسنده: آنتوان چخوف مترجم: آبتین گلکارتهران - نشر هرمس - چاپ ۲۳ - ۱۴۰۳تعداد صفحات: ۹۲این اثر چخوف که در قالب داستان بلند به نگارش در آمده توسط بسیاری از نویسندگان و هنرمندان شاخص زمانۀ او مورد تمجید قرار گرفت و اغلب به آن توجه ویژه ای نشان دادند. این داستان که در آن مقولۀ رنج و شیوۀ برخورد با آن در میان گفت و گوهایی بین یک بیمار روانی و پزشک او را از دو دیدگاه متفاوت بررسی می کند، به ظاهر شرح احوال بیماران روحی و روانی است ولی در لایه ای ژرف تر نویسنده در خلال آن به وضعیت جامعۀ روادامه مطلب

فعل نویسنده: محمد رضایی راد تهران - نشر بیدگل - چاپ ۸ - ۱۴۰۳تعداد صفحات: ۹۵«فعل» تا جایی که گسترۀ مطالعاتم در حوزۀ نمایشنامه قد می دهد به احتمال زیاد اولین نمایشنامۀ فارسی است که با محوریت دستور زبان به نگارش درآمده است یا دستکم مهم­ترین نمایشنامه به زبان فارسی با این موضوع است. رضایی راد مبحثی خشک و علمی را دستمایۀ تئاتر قرار داده و در این راه، کار سختی را در پیش داشته است، چون در تئاتر حفظ مخاطب و برقرار ماندن ارتباط او با صحنه امری مهم و حیاتی برای بقای اجراست. به همین جهت نمایشنامه نویس ازادامه مطلب

مشت بر پوست نویسنده: هوشنگ مرادی کرمانی تهران - انتشارات معین - چاپ ۱۳ - ۱۴۰۱تعداد صفحات: ۱۰۲«مشت بر پوست» داستانی بلند است در غایت سادگی و به دور از هر گونه مغلق گویی و پیچیدگی که ویژگی قلم نیرومند مرادی کرمانی است. سطرها بسیار جاندار و زنده هستند و گویی نبض دارند و البته این زنده بودن تصادفی نیست. حاصل مشاهده و تجربۀ زیستۀ نویسنده است که زندگی واقعی خود و دیده ها و شنیده هایش را ماهرانه همچون قالیبافی که تار و پودها را در هم می تند و از میان نخ و دفتین و گزلیک فرشی فاخر سر بر می آورد، داستانشادامه مطلب

دکتر فاستوس نویسنده: کریستوفر مارلومترجم: لطفعلی صورتگراصفهان - نشر فردا - چاپ 2 - 1392تعداد صفحات: 114تراژدی ده صحنه ای «دکتر فاستوس» اثر نمایشنامه نویس سدۀ شازدهم انگلستان کریستوفر مارلو شرح اشتهای سیری ناپذیر آدمی به قدرت طلبی و تلاش برای نفوذ در تمامی اسرار جهان است. فاستوس؛ دکتر علوم روح خود را در ازای بیست و چهار سال کامروایی به شیطان می فروشد و زمانی که مهلت به پایان می رسد اعوان شیطان او را با خود به دوزخ می برند. هر چند از نظر طرح و نقشه ریزی باید درام «ادوارد دوم» را شاهکار مارلو دانست اما هیچ یک از آثار او از لحاظ اهمیت موضوع به دکتر فاستوس نمی رسد و این همان شاهکاری است که گوته آن را به عنوان سرمشق درام فاوست خود، که بزرگ ترین درام فلسفی عصر حاضر است گرفت. این تراژدی پرمعنا نه تنها آمال و آرزوهای نویسنده را آشکار می کند بلکه می توان آن را آیینۀ افکار و آرمان های قرن شانزدهم دانست، زیرا آن غرور و تکبری که میلتون در شیطان و مارلو در فاستوس به وجود آورده اند نمایندۀ آن شهرت سیراب نشدنی و خطرناکی بود که در این دوره برای گرفتن دانش در نهاد بشر پدید آمده بود و این طور پنداشته می شد که با کشفیات مهمی که در علم و صنعت شده بود بشر به کنه اسرار آفرینش رسیده و همه رازی در برابر خرد آدمی آشکار است. کریستوفر مارلو با توجه به عمر بسیار کوتاه خود که 29 سال بیش نبود، تحولی در درام نویسی جهان ایجاد کرد و ویلیام شکسپیر شیوۀ او را الگوی کار خود قرار داد و به کمال رساند. مارلو در سال 1953 شبی در میخانه ای در جدالی بر سر یک زن که بین او و مردی به نام اینگرام آرچر رخ داد به ضرب کارد از پا درآمد. سطرهایی از کتاب:فاستوس: [مفیس تافلیس؛ معاون شیطان ظاهر می شود] به تو امر می کنم که برگردی وادامه مطلب

ریچارد سوم اجرا نمی شود نویسنده: ماتئی ویسنی یکمترجم: اصغر نوری تهران - نشر نی - چاپ 4 - 1399تعداد صفحات: 115ماتئی ویسنی یک؛ نمایشنامه نویس، شاعر و روزنامه نگار رومانیایی ساکن فرانسه یکی از مهم ترین نمایشنامه نویسان حال حاضر جهان به شمار می رود و تا کنون موفق به جوایزی نظیر جایزۀ اتحادیۀ نویسندگان رومانیایی برای بهترین کتاب شعر گردیده است. او طی ده سال نمایشنامه های زیادی نوشت که چاپ و اجرای همۀ آنها در رومانی ممنوع شدند. ویسنی یک که طعم زهر دیکتاتوری را در زمانۀ حاکمیت نیکلای چائوشسکو در رومانی چشیده بود، فعالیت های خود را در فرانسه و محیط آزاد اروپا ادامه داد تا بتواند آن طور که باید بنویسد و استعداد خود را بروز دهد. نمایشنامۀ «ریچارد سوم اجرا نمی شود» به گوشه هایی از زندگی فسوالود مایرهولد کارگردان شهیر روسی می پردازد که اون نیز همچون ویسنی یک تحت سیطرۀ دیکتاتوری به سر برد و زندگی خود را نیز در راه هنرش داد و در زمانۀ حکومت استالین اعدام شد. هدف اصلی ویسنی یک در این نمایشنامه نقد رژیم های توتالتاریسم کمونیستی است که خود از گرفتاران آن بود و گویی در وجود مایرهولد خودش را جست و جو می کند. در روایت این متن، فسوالود مایرهولد مشغول تمرین برای به صحنه بردن ریچارد سوم؛ نمایشنامهای تاریخی اثر ویلیام شکسپیر که داستان تراژیک به قدرت رسیدن شاه ریچارد سوم و سقوط او را روایت میکند. گروه او یک هفته است که فقط برای کمیسیون (بازبینی) بازی میکنند. رییس کمیسیون، عمال حزب و خانوادهاش در نقش اعضای داوطلب سازمانهای کاذب با اسامی طنزگونه، زنجیروار با او برخورد میکنند بر آنند تا رد هر گونه معاصرسازی و انحراف از واقعگرایی سوسیالیستی و آنچه در خدمت طبقه کارگر نیست را از اجرای او پاک کنند. مادامه مطلب

به سوی برادوی نویسنده: نیل سایمونمترجم: وحید عمرانی تهران - نشر افراز - چاپ ۱ - ۱۴۰۲تعداد صفحات: ۱۵۶اغلب آثار دراماتیک سایمون کمدی هستند و عمده شهرت او نیز در جهان نمایش بر اساس همین کمدیxad نویسیxad هاست، اما در«به سوی برادوی» مشخصهxad های بارزی از تراژدی مدرن را نیز مشاهده میxad کنیم که با کمدی ترکیب شده، دوشادوش آن حرکت میxad کند و از این لحاظ می xadتوان شاهد وجههxad ها و ابعاد جدیدی از سبک درام xadنویسی او در فضای این اثر بود. سایمون در این نمایشنامه به قول خودش یک موقعیت غمگین را شوخxad طبعانه روایت کرده است. «به سوی برادوی» نمایشنامهxad ای نیمه اتوبیوگرافیک و آخرین فصل از «سه گانۀ یوجین» پس از «خاطرات ساحل برایتون» و «بیلوکسی بلوز» است که هنوز هیچxadکدام به زبان فارسی ترجمه نشدهxad اند. این نمایشنامه در سال ۱۹۸۷ فینالیست جایزۀ پولیتزر شد و در همین سال نامزد بهترین نمایشنامه برای دو جایزۀ معتبر تونی و درامادسک گردید. سایمون در این نمایشنامه که آن را به پدر، مادر و برادرش؛ دنی تقدیم کرده تقریباً روایتگر بخشی از زندگی شخصی خود بوده است. شخصیت «استن» برداشتی است از برادر بزرگxadترش و «یوجین»؛ برادر کوچکxadتر نیز خود اوست که با ویژگیxad های منحصر به فردش این شخصیت را شکل داده و میxad پروراند.سطرهایی از کتاب:بن: آسایش منو خوشحال نمیxadکنه. من به جایی نیاز ندارم که دوازده ماه سالو گرم باشه. از آوریل تا اکتبرو فقط خدا خواسته که خورشید گرمی داشته باشیم. بیشتر خواستن، جنایت علیه کساییه که اون طرف به دنیا اومدن. کتاب تروتسکیxadتو بخون.بلانش: سیاسیش نکن، بابا. این سیاسی نیست.بن: همه چیز سیاسیه. سوپ توی ظرف من سیاسیه. نون توی بشقابم سیاسیه. اون کتلت توی آشپزخونه سیاسیه. اون پالتوی چهار هزار دلاری پشت سرتم سیاسیه. [بر ادامه مطلب

زبان زنده نویسنده: منوچهر انور تهران - نشر کارنامه - چاپ ۳ - ۱۴۰۱تعداد صفحات: ۳۵۸حاصل دانش و تجارب نیم قرن منوچهر انور؛ نویسنده، مترجم، محقق و ویراستار ادبی در کتاب «زبان زنده» جلوه نموده است. در این کتاب چند و چون نثر فارسی از دوران قاجار تا به زمان حاضر به طور اخص بررسی می شود و در این میان گاه به تاریخ های دورتری تا قرون ششم و پنجم نیز ارجاعاتی صورت می گیرد. در هر بخش از گفتار، نمونه هایی عینی از متون گذشته در کتاب آورده شده و تجزیه و تحلیل می شود. انور در این کتاب زنده بودن زبان فارسی را منوط به ارتباطی متعادل بین زبان گفتاری یا شکسته و عامیانه با لفظ قلم می داند و برای اثبات این مدعا نمونه های جالبی از دوران معاصر را نیز بر می شمارد که قابل توجه است. کتابی بسیار سودمند و دانش بنیان دربارۀ زبان فارسی به طور کل و نثر فارسی به صورت ویژه است که مطالعۀ آن در درجۀ اول برای تحصیل کردگان رشتۀ ادبیات، مترجمان، نویسندگان و متخصصان زبان فارسی و به طور عام برای تمامی علاقمندان به زبان فارسی بسیار شیرین و مثمر خواهد بود.سطرهایی از کتاب:آیا زبان و شعر امروز ما در قیاس با ادب و شعر دیروزمان، نیمه جان نیست؟ و نیمی از این نیمجانی، حاصل جدایی زبان و زندگی نیست؟ آیا نبودن پیوند میان زبان گفت و شنود که زبان طبیعی انسان است و آنچه در کتاب ها و نوشته ها می آید اساساً لفظ قلم و مآلاً زبان شعر و ادب را نیمجان نمی سازد و آن را از زندگی دور نمی کند؟ دوری شعر و ادب از عادیات زندگی همیشه به عزلت و بیگانگی آن انجامیده است. پس بجاست که این جدایی از میان برخیزد و در ذهن پارسی زبانان، میان آنچه می گویند و آنچه که می نویسند ، پیوندی طبیعی پدید آید. ادامه مطلب

پسرنویسنده: فلوریان زلر مترجم: ساناز فلاح فردتهران - نشر قطره - چاپ ۲ - ۱۳۹۷تعداد صفحات: ۱۰۷فلوریان زلر یکی از برجسته ترین نمایشنامه نویسان معاصر فرانسه است که علیرغم جوانی خود (متولد ۱۹۷۹) موفق به کسب جوایز معتبری در عرصۀ ادبیات نمایشی از جمله جایزۀ مولیر و جایزۀ انترالیه شده است. مشهورترین آثار او تریلوژی «پدر، مادر، پسر» است که موضوع آنها حول محور خانواده و ارتباطات مابین همخون ها می چرخد. در نمایشنامۀ «پسر» زلر مشخصاً به آثار سوء طلاق در خانواده و به ویژه بر فرزندان می پردازد. والدینی که خود با وجود داشتن فرزند، طلاق و جدایی را تجربه کرده اند با این متن ارتباط ویژه ای برقرار خواهند کرد. متن چند لایه و از جنس روان داستان بوده و زلر توفیق یافته است که این لایه های گوناگون را به طرزی حساب شده و باورپذیر بر یکدیگر بچیند و با مخاطب خود ارتباط لازم را برقرار کند. نویسنده موفق شده که هم ایجاز را رعایت کند و هم آنچه را که برای پرداخت داستان و به سرانجام رساندن آن لازم است ساخته و پرداخته به مخاطبین خود تحویل دهد. مترجم این اثر؛ ساناز فلاح فرد نیز مترجمی است جوان (متولد ۱۳۶۲) که سابق بر این نمایشنامه های دیگری از زلر از جمله دو بخش دیگر از همین تریلوژی «پدر» و «مادر»، همچنین «یک ساعت آرامش» را ترجمه و منتشر نموده است. این مترجم در روند کاری خود بر آثار مربوط به ادبیات نمایشی فرانسه تمرکز دارد و تا کنون آثار بسیاری را در این زمینه ترجمه و منتشر کرده است. با توجه به سابقۀ پر کار فلاح فرد در این موضوع و بهره بردن از تجارب پیشین، این مترجم در برگردان نمایشنامۀ «پسر» موفق شده تا سادگی زبان معاصر زلر را در زبان فارسی نیز متجلی سازد و ساختار سهل گفتار معاصر نمایشنامۀ مبدأ را در زبان مقصدادامه مطلب

سفر به دور اتاقمنویسنده: اگزویه دو مستر مترجم: احمد پرهیزیتهران - نشر ماهی - چاپ ۸ - ۱۴۰۲تعداد صفحات: ۱۲۳اگزویه دو مستر نویسنده و نقاش قرون هجدهم و نوزدهم در فرانسه است. قلمی منحصر به فرد که خاص خود اوست و نوآوری هایی در رمان نویسی دارد. دو مستر پس از دوئل با افسری ایتالیایی در یک پادگان که به کشته شدن حریف او انجامید، محکوم به چهل و دو روز حبس خانگی در اتاق خانۀ خودش می شود. مجازات کنندگان غافل از این بودند که به قول خود او موشی را به انبار گندم تبعید کرده اند. نویسنده ای که ابزار کارش تخیل اوست می تواند به راحتی چهل و دو روز را آنچنان بر سمند خیال خود بتازد و مرزهای جهان ها را درنوردد که این مدت برای او به قدر ساعتی به طول نینجامد. نویسنده در این اثر، توسن سرکش تخیل را در میدان اتاق شخصی خود که در آن محبوس شده در می جهاند و نشان می دهد که قوۀ تصور و خیال آدمی چه نیروها و امکانات شگفت انگیزی که ندارد. خود نویسنده دربارۀ اثر خود چنین می نویسد: «من به اطراف و اکناف اتاقم سفری کردم که چهل و دو روز به طول انجامید. مشاهدات جالبی داشتم و حظّ مدامی که طی مسیر بردم مرا بر آن داشت تا آن را در دسترس عموم قرار دهم. آدمی از سفر به دور اتاق خود لذتی می برد که از حسادت آزارندۀ مردمان در امان است و برای دست یافتن بدان حاجت به هیچ مال و ثروتی نیست.» این کتاب در قالب زندگی نامۀ خودنوشت (اتوبیوگرافی) نوشته شده و ادیسه ای کمیک به سبک و سیاق آثار لارنس استرن است که خبر از آغاز جنبش رمانتیسم در جهان ادبیات می دهد. دو مستر رمان «سفر به دور اتاقم» را در سال ۱۷۹۴ منتشر کرد و نویسندگان نامدار بسیاری آن را یکی از شاهکارهای ادبیات جهان به شمار می آورند.سطرهایی از کتاب:بزرگ ترین هنر انسان نابغه این استادامه مطلب

یکشنبه ای دوست داشتنی برای کروکوئرنویسنده: تنسی ویلیامز مترجم: وحید عمرانیتهران - نشر افراز - چاپ ۱ - ۱۴۰۲تنسی ویلیامز در عرصۀ ادبیات نمایشی از جایگاه ویژه ای برخوردار است به گونه ای که حتی برخی از منتقدان برجستۀ جهان او را غول نمایشنامه نویسی قرن بیستم و یکی از تأثیرگذارترین نویسندگان معاصر در ادبیات آمریکا قلمداد کرده اند، چنان که در سال ۱۹۵۵.م موفق شد با نمایشنامۀ «گربه روی شیروانی داغ» برندۀ دومین جایزۀ بزرگ ادبی جهان بعد از نوبل یعنی جایزۀ پولیتزر شود. او از اواخر دهۀ چهل میلادی نمایشنامه هایش را عرضه کرد و شانس آن را داشت که در همان آغاز کار شناخته و مطرح شود. دلیل این موفقیت را در خود نمایشنامه ها می توان جست و جو کرد. ویلیامز در نخستین متن های نمایشی اش انسان هایی را به عنوان شخصیت های اصلی به دنیای تئاتر وارد کرد که بسیاری از نمایشنامه نویسان هم دوران او جرأتش را نداشتند، زیرا گمان می کردند تماشاگران آمریکایی که معمولاً از طبقۀ متوسط و حتی مرفه بودند، رغبتی به تماشای زندگی آن اشخاص نشان نخواهند داد. او با جسارت ها و ساختارشکنی هایی که در این عرصه از خود بروز داد موفق شد تا خون تازه ای را در رگ های تئاتر آمریکا تزریق کند و در بسیاری از موارد یک سر و گردن بالاتر از دیگران قرار گیرد. نمایشنامۀ «یکشنبه ای دوست داشتنی برای کروکوئر» توسط وحید عمرانی؛ از اعضای کانون جهانی منتقدان تئاتر برای اولین بار به زبان فارسی ترجمه و توسط نشر افراز منتشر شده است. ویلیامز در این نمایشنامه ماجرای دو دختر جوان را روایت می کند که در آپارتمانی اجاره ای در شهر سنت لوئیس ایالت میزوری آمریکا زندگی می کنند. ماجرا در اواخر دهۀ سی میلادی اتفاق می افتد، ماجرایی که مضمون هایی از قبیل تحولات و آرزوهادامه مطلب